13.12.2019 Tarihte Bugün- 13 Aralık

Emrah Burulday

Administrator
Yönetici
3 Ağu 2019
417
135
43
13.12.2019 Tarihte Bugün- 13 Aralık;

1522Osmanlı padişahı I. Süleyman, Rodos'un teslimini istedi.
1642Hollandalı denizci Abel Tasman, Yeni Zelanda`yı keşfetti.
1754Osmanlı padişahı III. Osman'ın saltanatı başladı
1789Fransa'da Ulusal Muhafız Birliği (National Guard) kuruldu.
1805Sırp İsyanları ve Kara Yorgi'nin önderliği altında Sırpların Belgrad'ı ele geçirmesi.
18772. Meclis-i Mebusan çalışmalarına başladı.
1903İtalyan asıllı ABD’li dondurma satıcısı Italo Marcioni, ilk dondurma külahının patentini aldı.
1914Mesudiye zırhlısı, Çanakkale'de bir İngiliz denizaltısı tarafından batırıldı.
1937Japon İmparatorluk Kara Kuvvetleri, Çin Cumhuriyeti'nin başkenti Nankin'i ele geçirdi.
1937İlk seloteyp satışa sunuldu.
1939Kriegsmarine cep zırhlısı Admiral Graf Spee ile Kraliyet Donanması kruvazörleri HMS Exeter, HMS Ajax ve HMS Achilles arasında Río de la Plata Muharebesi başladı.
1942Çorum'da deprem: 25 kişi öldü, 589 ev yıkıldı.
1943İkinci Basın Kongresi, Ankara'da toplandı.
1945Filarmoni Derneği İstanbul'da ilk konserini verdi.
1949İsrail Kudüs'ü başkent ilan etti. Arap-İsrail Savaşı'ndan sonra, Eski Kent ve Doğu Kudüs Ürdün'de, Batı Kudüs de İsrail'de kaldı. Kent, BM kararlarına göre uluslararası kent ilan edilmişti.
1957İran'da deprem: 2 bin kişi öldü.
1959Başpiskopos Makarios bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanlığına seçildi
1960Fransa Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle'ün Cezayir ziyareti olaylı geçti. Fransız milliyetçilerinin çıkardığı olaylarda 123 kişi öldü.
1960Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı Yeni Gün ve Öncü gazetelerini 3 gün süreyle kapattı.
1967Yunanistan Kralı Konstantin'in cuntaya karşı darbe girişimi başarısız oldu. Albaylar Cuntası iktidarı devam etti. Kral ülkesini terk etmek zorunda kaldı.
1969Kamaz otomobil fabrikasının temeli atıldı.
1974Malta'da cumhuriyet ilan edildi.
1978Hollanda'da bir mahalle, kendisini "bağımsız devlet" ilan etti.
198017 yasındaki TDKO üyesi Erdal Eren idam edildi.
1981Polonya'da General Wojciech Witold Jaruzelski sıkıyönetim ilan etti, 14 bin sendikalı işçi tutuklandı.
198345. Türkiye Cumhuriyeti Hükümet 1. Özal Hükümeti (13 Aralık 1983 - 21 Aralık 1987) göreve başladı.
1986Dünya ve Olimpiyat Şampiyonu Halterci Naim Süleymanoğlu Türkiye’ye iltica etti
1995Avrupa Parlamentosu, Türkiye ile imzalanan Gümrük Birliği anlaşmasını onayladı.
1996Kofi Annan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri seçildi.
1998İtalya'da düzenlenen 5. Avrupa Kros Şampiyonası'nda Türk Genç Bayan Milli Takımı şampiyon oldu.
2002Avrupa Birliği Genişlemesi AB,10 yeni devletin 1 Mayıs 2004'ten itibaren üye olacağını açıkladı.
2003ABD askeri güçleri devrik Irak devlet başkanı Saddam Hüseyin'i Irak'ta saklandığı yerde yakaladı.
2004Şili'nin eski diktatörü Augusto Pinochet'nin, 1970 ve 1980'li yıllardaki Akbaba Operasyonu sırasında suç işlediği gerekçesiyle evinde gözetim altında tutulmasına ve hakkında yeni dava açılmasına karar verildi.
2005TMSF'nin satışa çıkardığı Telsim, 4 milyar 550 milyon dolarla dünyanın en büyük mobil telekomünikasyon operatörlerinden olan İngiltere'den Vodafone'un şirketi Vodafone Telekomünikasyon A.Ş'ye ihale edildi.
2006Dünya Rakı Günü kutlanmaya başlandı.
2007Galatasaray'ın İstanbul Aslantepe'ye inşa edeceği Ali Sami Yen Stadyumu'nun temeli atıldı.

Bugün Doğanlar (13 Aralık);
1521Papa Sixtus V
1533Eric XIV, İsveç Kralı
1553Henry IV,Fransa Kralı
1640Robert Plot, İngiliz Naturalist
1662Francesco Bianchini, İtalyan filozof ve biliminsanı
1678Yongzheng, Çin imparatoru
1724Franz Aepinus, Alman biliminsanı
1784Louis, Avusturya Arşidükü
1797Heinrich Heine, Alman romantik şair ve yazar
1816Ernst Werner von Siemens, Alman mühendis,mucit ve sanayici
1902Talcott Parsons, ABD'li sosyolog
1919Hans-Joachim Marseille, Luftwaffe pilotu
1935Türkan Saylan, doktor ve yazar
1949Tarık Akan, Türk sinema sanatçısı
1964Hideto Matsumoto, Japon müzisyen/gitarist
1967Jamie Foxx, Amerikalı erkek sinema oyuncusu
1969Tony Curran; Glasgow, İskoçya doğumlu aktör
1973Emre Aşık, Türk futbolcusu
1975Bahar Mert, Türk voleybolcu
1978Okan Yalabık, Türk sinema, dizi ve tv oyuncusu.
1980Tülin Şahin, Türk top-model
1981Amy Lee, Efsanevi ABD'li rock grubu Evanescence'ın vokalist ve bestecisi
1989Taylor Swift, ABD'li country şarkıcısı


Bugün Ölenler (13 Aralık);
1048El-Birûni, Türk kökenli olduğu da ileri sürülen Farslı matematikçi (d. 973)
1466Donatello, Floransalı heykeltraş (d. 1386)
1565Conrad Gesner, İsviçre'li doğabilimci (d. 1516)
1721Alexander Selkirk, ıssız bir adada 4 yıl geçiren ve Robinson Crusoe romanına ilham olan İskoç denizci (d. 1676)
1754I. Mahmut, Osmanlı padişahı (d. 1696)
1927Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey, Türk matematikçi (d. 1856)
1935Victor Grignard, Fransız kimyager, Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1871)
1945Cezmi Or, Türk atlet (d. 1921)
1945Selim Nüzhet Gerçek, Türk gazeteci
1955Gaetano Donizetti, Nobel Ödülü sahibi, Portekizli nörolog ve siyasetçi
1961Grandma Moses, ABD'li ressam (d. 1860)
1966Ahilya Moshos, T.B.M.M. 9. Dönem de DP İstanbul milletvekili olarak Meclise giren 4 gayrimüslimden biri olan Rum asıllı Türk avukat ve siyasetçidir.
1974Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Türk romancı, gazeteci, siyaset adamı (d. 1889)
1974John Godolphin Bennett, İngiliz asker (d. 1897)
1977Oğuz Atay, Türk öykücü ve romancı (d. 1934)
1979Behçet Necatigil, Türk şair ve yazar (d. 1916)
1980Erdal Eren, TDKP üyesi ve lise öğrencisi
2001Chuck Schuldiner, gitarist ve solist
2002Zal Yanovski, gitarist
2003Fadva Tukan, Filistinli şair

777748.jpgTürk bilim adamı El-Biruni... El-Biruni kimdir? İşte El-Biruni'nin biyografisi.
Ebu Reyhan Muhammad bin Ahmed el-Biruni, bugünün Özbekistan'ı sayılan Harezm'de 973 senesinde doğdu. Bölgenin hükümdar ailesinden olan Ebu Nasr Mansur'dan bilim konularıyla ilgili ilk eğitimini aldı. Ebu Nasr Mansur seçkin bir gökbilimce ve matematikçiydi ve El-Biruni'ye Öklid geometrisi ve Batlamyus astronomisini öğretti.

11. yüzyılın önemli Müslüman hükümdarlarından Gazneli Mahmut ise Hindistan seyahatlerine El-Biruni'yi de götürdü.

El-Biruni, meşhur kitabı Kitab'üt-Tahkik Ma li'l-Hind'i 1017-1030 yılları arasında Hindistan'da yaşarken yazdı. 17 yaşında bilimsel çalışmalarına başlayan Biruni, Yunan filozoflarından Aristo, Arşimet ve Demokritus'un çalışmalarından etkilendi.

Biruni Güneşin yüksekliği ve şehrin boylamını hesapladı, Güneşin hareketlerinden mevsimlerin ne zaman başladığını belirledi. Dünyanın çapını, bugünkü değere çok yakın olarak buldu. Jeodezi biliminin ise kurucusu oldu. Biruni ayrıca Hindistan'dayken öğrendiği trigonometrinin astronomiden ayrı bir bilim olarak görülmesi gerektiğini savundu. Trigonometrik fonksiyonlarda yarıçapın birim olarak kullanılmasını önerdi.

Biruni'nin astronomi ve coğrafya ölçümleri için geliştirdiği birçok alet zaman içerisinde kayboldu. Günümüze kadar ulaşan ölçme araçları ise piknometre, mekanik usturlap ve bazı harita projeksiyonlarıdır.

Aynı zamanda çok iyi bir ansiklopedi yazarı olan Biruni, El-Asar'il-Bakiye an'il-Kuruni'I Haliye isimli kitabında Orta ve Yakın Doğu'da kullanılmakta olan takvim sistemlerini gösterdi. Hindistan'ın erken ortaçağ bilimlerini betimleyerek, matematik, astronomi ve astrolojinin temellerini anlattı. El-Kanunü'l-Mesudi kitabı ile ise ayrıntılı bir matematiksel coğrafya eseri yazdı. İstihrâc el-Evtâr fî Dâire adlı kitabında Orta Asya'nın topoğrafyasını belirledi. Kitabü'I Cemahir fi Ma'rifeti Cevahir'de 50'nin üzerinde mineral, maden, metal, alaşım, porselen gibi maddeler hakkında detaylı bilgi verdi. Kitabında, herbir maddenin, maddeleri birbirinden ayırt etmeye yarayan özgül ağırlıklarını gösterdi. Ömrü boyunca incelediği bitkileri Kitâbü's-Saydele adlı kitabında listeledi ve doğal ilaçların hangi hastalıklara iyi geldiğini kapsamlı bir şekilde anlattı.

El Biruni Newtan'dan 700 yıl önce, Netwon'un matematiksel olarak ispatladığı yer çekimi kuramı üzerine ilk fikirlerini ileri sürdü. Ayrıca geliştirdiği teleskoplar ile gözlemleri sonucunda, gezegenlerin güneş etrafında döndüğünü doğrulayan Galileo'dan da 600 yıl önce, ‘dünyanın döndüğü' fikrini El-Biruni savundu. Dünya dönüyorsa, ağaçlar ve taşların neden fırlamadığı sorusuna ise merkezde bir çekicilik olduğu ve her şeyin dünyanın merkezine düştüğü cevabını verdi. Kuzey, Güney, Doğu ve Batı'nın farklı noktalarda buluştuğunu; denizlerin ardında bir karanın bulunduğunu (Bugünkü Amerika) öngördü.

Kendisinden çok sonra gelen Newton, Toricelli, Copernicus, Galileo gibi bilim adamlarına ilham kaynağı olan El-Biruni, 75 yaşında vefat etti. Türkçe dâhil 15 dilde yayımlanan The UNESCO Courier dergisi, 1974 yılında çıkardığı sayıyı El-Biruni'ye ayırdı. El-Biruni'yi “Bin yıl önce, Orta Asya'da yaşamış evrensel deha” olarak tanıttı.
 
Son düzenleme:
Üst