29.10.2020 Tarihte Bugün- 29 Ekim;

Akif Er

Aktif Üye
Yönetici
Vip Üye
8 Kas 2019
311
79
28
29.10.2020 Tarihte Bugün- 29 Ekim;
1787Mozart'ın Don Giovanni operası ilk kez olarak Prag'da sahnelendi.
1859İspanya Fas'a savaş ilan etti.
1863Cenevre'de toplanan 16 ülke, Uluslararası Kızılhaç'ın kurulmasına karar verdi.
1901Amerika Birleşik Devletleri başkanı William McKinley'in suikastçısı Leon Czolgosz elektrikli sandalyede idam edildi.
1913Batı Trakya Bağımsız Hükûmeti yıkıldı.
1914Amiral Souchon liderliğindeki Goeben (Yavuz), Breslau (Midilli) ve dokuz Osmanlı savaş gemisinden oluşan bir donanma Rus liman ve gemilerini bombalayarak Osmanlı'nın 1. Dünya Savaşı'na girmesine neden oldu.
1923Türkiye'de Cumhuriyet ilan edildi, Mustafa Kemal Atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi.
1924Milletler Cemiyeti Konseyinde, Türkiye-Irak sınırı, Musul'u Irak'ta bırakacak biçimde saptandı.
1927Irak'ta yapılan kazılarda, Ur kenti yakınlarında 5 bin yıl öncesine ait olduğu belirlenen bir molekül takımı bulundu.
1929New York Borsası çöktü; Amerika Birleşik Devletleri'nde ekonomik depresyonun başlangıcı.
1930Ankara'daki Cumhuriyet Bayramı törenlerine Yunanistan başbakanı Venizelos da katıldı.
1933Cumhurbaşkan Mustafa Kemal, Cumhuriyetin ilanının 10. Yılı sebebiyle nutkunu okudu.
1936Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında, Eribe Hanım paraşütüyle yere çakılarak öldü. Eribe Hanım tayyareci Vecihi'nin kızıydı.
1954Dr. Hikmet Kıvılcımlı Vatan Partisi'ni kurdu.
1956İsrail ordusu, Mısır sınırını geçerek Sina Yarımadasını işgal etti.
1960Cassius Clay (daha sonra Muhammet Ali) Louisville, Kentucky'de ilk profesyonel maçını kazandı.
1960Milli Birlik Komitesi'nin 147 öğretim üyesini görevden almasına tepkiler sürüyor. Ankara Üniversitesi rektörü Suut Kemal Yetkin istifa etti.
1961Suriye, Birleşik Arap Cumhuriyeti'nden ayrıldı.
1961İlk Türk yapımı otomobil Devrim, Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'e armağan edildi.
1967Montreal'deki Expo 67 Dünya Fuarı kapandı. Fuarı 50 milyonun üzerinde insan ziyaret etmişti.
1969İki bilgisayar arasındaki ilk bağlantı gerçekleştirildi. Bu bağlantı İnternet'in öncüsü olan ARPANET üzerinden yapıldı.
1987Cumhuriyetin 64. yılında yerli yapım F-16 uçağı uçtu.
1992Türkiye ile Irak'ın kuzeyi arasında stratejik öneme sahip Sinhat Boğazı, TSK'nın eline geçti. Çatışmalarda 90 silahlı militan öldürüldü.
1992Kazakistan ve Türkmenistan, ilk büyükelçiliklerini Ankara'da açtılar.
1998THY'nin Adana-Ankara seferini yapan Boeing 737 tipi uçağı, 33 yolcu ve 6 kişilik mürettebatıyla kaçırıldı. Uçağı kaçıran Erdal Aksu, ölü ele geçirildi. Aksu'nun Diyarbakır'da 4 öğretmeni katletmekten aranan bir terörist olduğu belirlendi.
1998Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Özbekistan ve Türkiye, Hazar ve Orta Asya petrollerinin batı pazarlarına Bakü Tiflis Ceyhan Petrol Boru Hattı'yla ulaştırılmasına ilişkin Ankara Deklarasyonu'nu imzaladılar.
1998Amerikalı astronot John Glenn 36 yıl aradan sonra 77 yaşında, Discovery mekiğiyle yeniden uzaya gitti.
2006Nijerya'nın başkenti Abuja'da Boeing 737 tipi bir yolcu uçağı kalkıştan hemen sonra 104 yolcusuyla düştü: 6 kişi kurtuldu.

Tarihte Bugün Doğanlar (29 Ekim);​

1897Joseph Goebbels, Alman siyasetçi(ö.1 Mayıs 1945)
1899Akim Tamiroff, Rus asıllı sinema oyuncusu (ö. 1972)
1925Robert Hardy, İngiliz oyuncu
1944Mehmet Haberal, Tıp Profesörü, Başkent Üniversitesi Rektörü
1926Necmettin Erbakan, Türk siyasetçi, başbakan
1935Füruzan, Türk yazar
1938Ellen Johnson-Sirleaf, Liberya cumhurbaşkanı
1942Bob Ross, ABD'li ressam ve televizyoncu
1943Müjdat Gezen, Tiyatrocu
1947Richard Dreyfuss, ABD'li oyuncu
1948Kate Jackson, ABD'li oyuncu
1950Abdullah Gül, Türk siyasetçi. Türkiye'nin 11. cumhurbaşkanı.
1970Edwin van der Sar, Hollandalı futbolcu
1971Aistė Smilgevičiūtė, Litvanyalı şarkıcı
1971Winona Ryder, ABD'li oyuncu
1980Ben Foster, ABD'li aktör.
1983Malik Fathi, Alman futbolcu
1983Nurcan Taylan Türk kadın halterci
1990Vanessa Crone, Kanadalı buz patenci
1990Eric Saade, İsveçli pop şarkıcısı

Tarihte Bugün Ölenler (29 Ekim);​

1618Sir Walter Raleigh, İngiliz kaşif (idam edildi) (d. 1554)
1783Jean le Rond d'Alembert, Fransız matematikçi (d. 1717)
1829Maria Anna Mozart, Wolfgang Amadeus Mozart'ın ablası, piyanist (d. 1751)
1911Joseph Pulitzer, Macaristan doğumlu ABD'li gazeteci (d. 1847)
1932Joseph Babiński, Polonyalı nörolog (d. 1857)
1934Lou Tellegen, ABD'li sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1883)
1949İbrahim Alaettin Gövsa, Türk siyasetçi (d. 1889)
1950V. Gustav, İsveç kralı (d. 1858)
1981Rıza Kuas, DİSK'in kurucusu sendikacı ve siyasetçi (d. 1926)
1997Anton Szandor LaVey, Günümüz Satanizm'inin başbuğu. Şeytan Kilisesini kuran ilk insan.
1998Paul Misraki, İstanbul doğumlu Fransız film müzikleri bestecisi (d. 1908)
2004Ordal Demokan, Türk Bilim Adamı (d. 1946)
Cumhuriyet'in ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanı unvanıyla ilk konuşması AA Arşivi ve TBMM kayıtlarında

Türkiye'de "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." kuralını devlet yönetimine yerleştiren ve demokrasiyi taçlandıran Cumhuriyet'in ilanının üzerinden 97 yıl geçti.
Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk devletinin yüzünü çağdaşlaşma ve demokrasiye çevirdi.
Ankara'nın, Türkiye'nin hükümet merkezi olmasının ardından mevcut rejimin isminin de bütün açıklığıyla konulması, yeni devletin başkanının da seçilmesi gerekiyordu. O güne kadar devlet başkanlığı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı olarak Mustafa Kemal Paşa tarafından yürütülmüştü.
Bazı yabancı ülkeler de Lozan Antlaşması'nın onayı için Türkiye'deki yeni devlet rejiminin daha açık şekilde belirlenmesini istiyordu. Bu sıralarda İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve Meclisin güvenini kazanacak bir kabine listesinin oluşturulamaması da bu soruna acil çözüm gerektirdi.
25 Ekim 1923'te ise hükümetin istifasıyla bir bunalım ortaya çıktı. Bu olay Atatürk'e, cumhuriyeti ilan etmek için beklediği fırsatı verdi. 28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde arkadaşlarına "Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz." diyerek fikrini açıkladı.
Atatürk o gece, İsmet İnönü ile 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını hazırladı.

"Türkiye Devleti bir cumhuriyettir"​

AA Arşivi'ndeki bültene göre, Meclis, 29 Ekim 1923 Pazartesi saat 18.00'de İsmet İnönü başkanlığında toplandı. Anayasa Komisyonu tarafından sunulan ve anayasa değişikliğini içeren teklif acilen görüşülmesi için gündeme kaydedildi.
Görüşe sunulan tasarıda şu hükümler yer aldı:
"Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Ulusal işlerin fiili idarenin yönetim şekli halka dayanmaktadır. Türkiye Devleti bir cumhuriyettir.
Türkiye Devleti'nin dini İslam, resmi dili Türkçedir.
Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisi tarafından yönetilir.
Türkiye Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanı, Genel Kurulun toplantısında bir yasama dönemi süresi için kendi üyeleri arasında Millet Meclisi tarafından seçilir. Cumhurbaşkanı görevini halefi seçilene kadar sürdürür. Geçmiş başkan yeniden seçilebilir.
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Türk Devleti'nin başıdır. Bu sıfatıyla gerekli gördüğü zaman, Büyük Millet Meclisi ve Bakanlar Kurulunun başkanlığını yapar.
Kurul Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından ve Meclis üyeleri arasından seçilir. Diğer bakanlar yine milletvekilleri arasında, Kurul Başkanı tarafından seçilir. Kurulun listesi Büyük Millet Meclisinin onayına, Cumhurbaşkanı tarafından sunulur."

Yaşasın Cumhuriyet" sesleri ve alkışlar...​

Komisyon adına söz alan Yunus Nadi Bey, Mondros Mütarekesi'ne kadar yaşanan olayları hatırlatarak cumhuriyetin ilanının gerekliliğini dile getirdi. Daha sonra kürsüye çıkan Vasıf Bey, cumhuriyeti övdü.
Daha sonra Eyüp Sabri Hoca Efendi, gecikmeden cumhurbaşkanının seçimiyle devam edilmesini talep etti.
Konuşmaların ardından tasarı saat 20.30'da oturuma katılan 158 üyenin tamamının oyuyla kabul edildi. Cumhuriyetin ilanı "Yaşasın Cumhuriyet" sesleri ve alkışlarla karşılandı.

"Türkiye, dünya devletleri arasında tuttuğu yere layık olduğunu ispat edecektir"​

Cumhuriyetin ilanından ardından cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi. Yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Gazi Mustafa Kemal, TBMM tarafından yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Cumhurbaşkanı unvanıyla kürsüye çıkan Mustafa Kemal Paşa'nın Meclise hitabı TBMM kayıtlarında şöyle yer aldı:
"Efendiler; asırlardan beri Doğu'da haksızlığa ve zulme uğramış olan milletimiz, Türk milleti, gerçekte soydan sahip bulunduğu yüksek kabiliyetlerden yoksun zannediliyordu.
Son yıllarda milletimizin fiili olarak gösterdiği kabiliyet, istidat ve kavrayış kendi hakkında kötü düşünenlerin ne kadar gafil ve ne kadar gerçeği görmekten uzak, görünüşe aldanan insanlar olduğunu pek güzel ispat etti.
Milletimiz kendisinde var olan vasıfları ve değeri, hükümetin yeni adıyla medeniyet dünyasına çok daha kolaylıkla gösterebilecektir. Türkiye Cumhuriyeti, dünya devletleri arasında tuttuğu yere layık olduğunu eserleriyle ispat edecektir.
Arkadaşlar; bu yüksek rejimi yaratan Türk milletinin son dört yıl içinde kazandığı zafer, bundan sonra da birkaç misli olmak üzere kendini gösterecektir. Bendeniz, kazandığım bu güven ve itimada layık olmak için pek önemli gördüğüm bir noktadaki ihtiyacı arz etmek mecburiyetindeyim. O ihtiyaç, yüce heyetinizin şahsıma karşı gösterdiği sevgi, güven ve desteğin devamıdır. Ancak bu sayede ve Tanrı'nın yardımıyla, bana verdiğiniz ve vereceğiniz görevleri en iyi şekilde yapabileceğimi ümit ediyorum.
Daima sayın arkadaşlarımın ellerine çok samimi ve sıkı bir şekilde yapışarak, kendimi onların şahıslarından bir an bile uzak görmeyerek çalışacağım. Daima milletin sevgi ve güvenine dayanarak hep birlikte ileri gideceğiz. Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır."

 
Üst